بين النهرين تاريخي
ميان دو آب كه در انگليسي مسيوپوتاميا عبارتند از دره اي است كه
بين دو رودخانه دجله و فرات واقع شده است اِ فرات E uphrat
امروزه تقريباً اين محل كشور عراق ناميده مي شود كه در سال 1917
ميلادي زماني كه انگليس اين قسمت را از متصرفات دولت عثماني را
متصرف شدند بوجود آمد و در دوره هخامنشي جزءايران بوده است و
رودخانه هاي دجله و فرات چه در قديم و چه اكنون رگ حياتي اين
كشور را تشكيل مي دهند كه از كوههاي توروس در تركيه سرچشمه
مي گيرند و فرات پس از عبور از تركيه و سوريه وارد كشور عراق شده
و سپس در جنوب با دجله يكي شده و رودخانه اروند را تشكيل مي
دهد و وارد خليج فارس مي شود دجله از جنوب شرقي كوههاي
توروس سرچشمه مي گيرد و بهد ار آبياري جنوب خاوري تركيه وارد
كشور عراق مي شود .
رودخانه ديگري كه از كوههاي باختري ايران سرچشمه مي گيرند
به نامهاي زاب بزرگ و كوچك است كه در كردستان عراق
نزديك موصل به دجله مي پيوندند.
يكي ديگر از رودخانه ها دياله در نزديكي هاي سامره يسوي غرب
سرازير شده و به فرات مي ريزد و رودخانه كرخه در نزديكي عماره
در محلي بنام قرنه در نزديكي بصره با فرات يكي مي شود رودخانه
اي كه از پيوستن دجله و فرات بوجود مي آيد اروند رود بزرگ
ناميده مي شود .
ما بانام دجله براي اولين بار در تاريخ در كتيبه داريوش در كوه
بيستون آشنا مي شويم داريوش در آن كتيبه مي گويد سپاهان را بر
شترها سوار كرده اند و از دجله گذشته اند نام دجله در اين سنگ
نوشته Tigra تيگرا بكار رفته است كه در عربي به آن Tigre و در
فرانسه به معني ببر بوده است كه از زبان ايراني گرفته شده است .
كلمه پارسي Tigra را يونانيان با افزودن S به آخر آن بصورت
Tigris در آورده اند و اين نام به ديگر زبانهاي نوين اروپايي راه
يافته است و به معني پلنگ نيز بكار برده مي شود واژه فارسي باستان
Tigra در اوستا Thgra و در سانسكريت Tig تيج ناميده مي شود
كه به معناي تند و تيز و سرلشكر است اين واژه پارسي حتي وارد
زبان بابلي گشته و حرف T به D و حرف R به L تبديل شده است
و كلمه digla بوجود آمده و كم كم به عربي Diglat ديخلت و
سپس تبديل به دجله شد .
منطقه بين النهرين كه قسمت اعظم آن را عراق در بر دارد از لحاظ
اقتصادي وابسته به اين رودخانه ها مي باشد .در بين النهرين جنوب
،ميان دو رودان از زمستانهاي ملايم برخوردار است و براي همين در
آنجا درخت خرما بطور طبيعي رويش مي كنند و در شمال
زمستانهاي سرد و شبهاي يخبندان دارد .در سوريه فعلي گاهي برف
مي بارد و در اين منطقه درخت خرما رشد نمي كند ولي درختان
انگور و ميوه هاي ديگر فراوان است از نظر باستانشناسي شواهدي
نداريم كه ثابت كند آب و هواي اين منطقه تغيير حاصل كرده و در
قديم بمانند حال آب و هوا خشك و گياهان و حيوانات موجود
بمانند حيوانات و گياهان در زمان قديم هستند .
در اين منطقه در اثر نبود منابع طبيعي مجبور بوده اند كه مواد اوليه
مانند سيلكس و سنگ چخماق و آتش زني و سنگهاي قيمتي و
فلزات و حتي الوار را نيز از خارج از منطقه خود وارد كنند و اين
شرايط محيط زيستي موجب گرديده كه ساكنين آن سيستم تجاري
و صنعتي خود را رشد دهند و براي واردات راههاي آبي اين كشور
از جهت حمل و نقل از اهميت شاياني برخوردار بوده است از نظر
جغرافيايي ميان دورود كشور محدود و محصوري نيست در طول
2000 سال نتوانسته دروازه هاي كشورش را برروي خارجي ها ببندد
و در شرق دجله دره هاي زاگرس و فلات ايران و در بالا كردستان
و ارمنستان قرار دارند كه تا اندازه اي حاصلخيز بوده و زندگي
ملتهاي مستقر در آنجا را مي توان به آساني از نظر مواد غذايي تامين
نمايد ميان دو رود در دوران تاريخي خود بوسيله نبود سدهاي
طبيعي مورد تاخت و تاز قرار مي گرفت و از شرق ايلاميها و گوتي
ها و از شمال هيتيت ها و آشوريها و از غرب بيابانگردان جنگجو كه
با خشكسالي متوالي مورد تهديد قرار مي گرفتند به طرف مكانهاي
آبياري شده هجوم مي آوردند .
اولين مدرسه سومري
باستانشناسان در اروك به هزاران اسناد سومري دست يافتند كه به
ادامه مطلب
